Categories
Voedsel

Filet Americain

Iedereen kent wel het oranje goedje dat bestaat uit een hoop conserveermiddel, kleurstoffen, bouillon en rauw rund- (of paarden)vlees. Weinigen weten echter waar de naam voor deze lekkernij vandaan komt. Lekker geldt trouwens over het algemeen alleen als je alle kunstmatige toevoegingen weglaat en het eet op de dag dat het geproduceerd wordt, maar dat terzijde.

(copyright Marion Golsteijn)
(copyright Marion Golsteijn)

Op internet zijn verschillende verhalen te vinden over de oorsprong waaronder eentje over een of andere Belgische voetballer die Martino heet en waar het iets mee te maken zou hebben. Als het Filet Martino had geheten dan was dat wellicht een optie geweest, maar nu lijkt het me vrij stug. Ook de Amerikanen hebben echter niets te maken met dit beleg. Die zijn panisch voor rauw vlees en kunnen het dus ook niet hebben verzonnen. De Filet Americain heeft dan ook niets te maken met Amerika, maar met het American hotel op het Leidseplein in Amsterdam. Het restaurant van het hotel heet bar americain en het is hier dat op 10 juli 1895 voor het eerst de kenmerkende combinatie van tartaar (gehakt rauw rundvlees) en kruiden met bouillon werd geserveerd aan notabene Mata Hari!

Net als de Waldorf salade en de Singapore Sling is het dus genoemd naar de plaats waar het is uitgevonden.

Categories
Geschiedenis

Joannes van der Straaten en de VOC

Nederland laat zich tegenwoordig graag voorstaan op haar eerlijke manier van zakendoen. Op elk lijstje van de meest corrupte landen bungelt Nederland steevast onderaan in het gezelschap van onkreukbare landen als Zweden en Zwitserland. Goed gezelschap, maar niet heel spannend.

Dat is wel eens anders geweest. In de 17e en 18e eeuw was Nederland een van de belangrijkste handelsnaties, met als boegbeeld de VOC. Als er ergens in de Oost geld te verdienen viel dan was de VOC er als de kippen bij. Wat het verschil echter met tegenwoordig is, is dat de handelaren niet alleen in dienst van de VOC opereerden, maar zich daarnaast met allerlei handeltjes voor zichzelf bezig hielden. Officieel was dit verboden, maar streng gecontroleerd werd er niet.

Een mooi voorbeeld is de opiumhandel in Bengalen. De VOC had hier een officiële handelspost van waaruit opium voor China werd verhandeld. Een zeer lucratieve handel en dus een zeer gewilde positie voor werknemers van de VOC. Wie hier gestationeerd werd was verzekerd van een riant pensioen na terugkomst in Nederland.

Gedogen? Geldverdienen bedoel je! (copyright Tropenmuseum)

Omdat de clandestiene handel vaak meer dan het dubbele bedroeg van de officiele cijfers begon men zich in Nederland zorgen te maken dat het uit de hand liep en dat de VOC te grote bedragen misliep. Om hier iets aan te doen werden inspecteurs gestuurd die de handel moesten controleren, maar dit hielp nauwelijks omdat ook de inspecteurs al snel leerden met de clandestiene handel mee te doen.

Een van de inspecteurs was bijvoorbeeld Joannes van Straaten, die een officieel salaris genoot van 100 gulden per maand, maar in 7 jaar tijd 175.000 gulden naar huis stuurde in Nederland. In die tijd is het hem overigens vreemd genoeg niet gelukt om ook maar een smokkelaar voor het gerecht te slepen.

Toen de handel nog welig bloeide had de VOC hier wel van te lijden, maar werden er toch flinke winsten gemaakt. Toen echter aan het eind van de 18e eeuw het economisch tij keerde bleek de corruptie de nagel aan haar doodskist te zijn. De bijnaam van de VOC werd dan ook Vergaan Onder Corruptie

Als wij het tegenwoordig hebben over corrupte Grieken, Italianen en Cyprioten is het goed in gedachten te houden waar de vermaarde VOC mentaliteit eigenlijk voor stond.

Categories
Trivia

Principes met een P

Zoals iedereen die wel eens op een kantoor gewerkt heeft weet, zijn er bepaalde wetmatigheden waar je je niet aan kan onttrekken. Een van die wetmatigheden is het zogeheten Peter principle. Dit principe, dat werd geformuleerd door Lawrence Peter, zegt dat iedereen net zolang promoveert in een organisatie totdat hij op een plek terecht komt waarvoor hij incompetent is. Je hoeft maar een blik te werpen op je baas en je ziet: het is empirisch bewezen. Tegelijkertijd geeft het natuurlijk goede hoop dat je zelf eens aan het hoofd van je afdeling, of wie weet het hele bedrijf zal staan. Mocht je al de grote leider zijn van het bedrijf, dan weet je meteen waarom de cijfers dit jaar toch zo tegenvallen…

Naast het Peter principe bestaat er ook nog de wet van Parkinson. Deze heeft betrekking op  de neiging van bureaucratische organisaties om steeds groter te worden en luidt: werk neemt net zo lang toe tot het alle beschikbare tijd vult ofwel mensen vinden altijd wel een reden om te doen alsof ze aan het werk zijn.

Het mooiste voorbeeld van Parkinsons wet is het ministerie van koloniale zaken van het Britse keizerrijk. Dit werd sinds de oprichting almaar groter en groter. Op een gegeven moment begonnen er echter koloniën onafhankelijk te worden en zou dit proces dus moeten stoppen. Geheel in lijn met Parkinsons wet was het ministerie echter op z’n grootst op het moment dat het afgeschaft werd wegens een gebrek aan koloniën.

 

Categories
Geschiedenis Voedsel

Brie & Camembert

Zowel Brie als Camembert kennen uitgesproken liefhebbers, maar ook mensen die er van walgen. Een tussenweg lijkt bij beide kazen niet te bestaan. Gezien de overeenkomsten in smaak  is dat niet zo vreemd.

Hoe komt het eigenlijk dat deze 2 kazen zo op elkaar lijken? Je maakt jezelf er niet populair mee bij Camembert-fans, maar de Camembert is eigenlijk een kopie van de Brie. De legende wil namelijk dat Brie al meer dan 1000 jaar gemaakt wordt  en dat Karel de Grote een groot liefhebber was. Camembert duikt echter pas op aan het eind van de 18e eeuw. De reden hiervoor is dat tijdens de Franse revolutie heel wat priesters een kopje kleiner gemaakt werden. Een van de priesters uit het gebied waar de Brie gemaakt werd zag dit aankomen en vluchtte met zijn kostbaarste bezit. Nee niet z’n bijbel, maar de schimmelcultuur van de Brie kaas.

Onderweg naar het veilige Engeland stopte hij  in Camembert waar hij onderdook bij een lokale boerin. Als dank leerde hij haar kaas maken op de wijze uit Brie, waarna zich in de loop der jaren een namaakkaascultuur van Taiwanese proporties ontwikkelde.

Tip van de dag: vertel dit niet aan de inwoners van Camembert, die kunnen vreemd genoeg weinig waardering opbrengen voor deze historie.

Nep Brie! (copyright W.C. Minor)
Nep Brie!
(copyright W.C. Minor)