Categories
Geschiedenis Ploerten

Het Oera Linda-boek

In 1867 kwam Cornelis over de Linden naar buiten met een manuscript opgesteld in een tot dan toe onbekend runenschrift. Het zou al eeuwen in zijn familie zijn. In Oud-Fries vertelde het over de geschiedenis van de familie Over de Linden (Oera Linda) en de Friezen.

Cornelis zelf beweerde het niet te kunnen lezen en stuurde een aantal pagina’s naar Eelco Verwijs, provinciaal archivaris en bibliothecaris van Friesland. Die toonde in eerste instantie belangstelling, maar begon, na zich er meer in verdiept in te hebben, aan de echtheid te twijfelen. Cornelis wist echter iemand anders te vinden die wel geloofde in de echtheid van het manuscript. Jan Gerhardus Ottema was een prominent lid van het Fries Genootschap (voluit heette het toentertijd Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde) en had een, wellicht iets te, romantisch beeld van de Friese geschiedenis. In 1872 gaf hij de tekst inclusief een vertaling uit. Hij was ook degene die er de naam Oera Linda aan gaf.

Het boek beschreef niet alleen de geschiedenis van de familie Over de Linden, maar ook van het Friese volk. Het ging zo’n 4000 jaar terug in de geschiedenis. Volgens de tekst kwam het manuscript uit het jaar 1256 en zou het vele malen zijn overgeschreven en van vader op zoon doorgegeven zijn. De godin Frya en haar priesteressen hebben een grote rol, maar ook een oppergod Wralda (Oeralda/Overoude) en zelfs Atlantis worden er bijgesleept. Het manuscript weet te verklaren dat de Griekse en Latijnse schriften van de Friese runen afstammen, dat de Friezen Athene gesticht hebben en meteen daar de democratie hebben geïntroduceerd en dat een groep Friezen in India het Boeddhisme zou hebben gebracht, voor ze door Alexander de Grote weer terug naar Noord-Europa gejaagd zouden worden.

Die Friezen waren dus best een groots volk. Wat is er dan gebeurd dat ze uiteindelijk alleen aan de Waddenzee overbleven? We gaan weer even terug naar het begin. Het opperwezen Wralda schiep de drie oermoeders van de drie belangrijkste rassen, Lyda, Finda en Frya. In Afrika zaten de kinderen van Lyda, die hadden geen verstand en geen moraal. In Azië en in Aldland (Atlantis) leefden Finda’s kinderen, die bezaten wel verstand, maar geen moraal. Frya’s kinderen, de Friezen, bewoonden Europa en hadden, natuurlijk, zowel een goed verstand als een hoge moraal. Maar goed, toen kwam de zondvloed en begon de ellende. Alle volken raakten op drift, en iedereen keerde zich natuurlijk tegen de Friezen. Door list en bedrog en kruisbestuivingen wisten de andere volken steeds meer gebied van de Friezen af te pakken tot alleen een stukje aan de kust overbleef.

In eerste instantie sloeg deze mooie geschiedenis natuurlijk wel aan. Wie wil niet horen dat zijn voorouders de halve wereld bezaten en de meeste nobele mensen van de wereld zijn? Helaas werd steeds duidelijker dat aan de echtheid van het manuscript behoorlijk getwijfeld kon worden. Het papier bleek machinaal vervaardigd en waarschijnlijk rond 1850 uit een machine in Maastricht gerold te zijn. Taalkundig bleek het ook allemaal wat minder te kloppen. Voor een vervalsing zat het Oud-Fries goed in elkaar, maar echte taalkundigen konden toch vrij snel allerlei inconsistenties in de tekst vinden, die een duidelijk modernere afkomst aangaven.

Duidelijk te zien dat al onze getallen van Friese runen afgeleid zijn.
Duidelijk te zien dat al onze getallen van Friese runen afgeleid zijn.

Rond 1879 was vrijwel iedereen er wel van overtuigd dat het een vervalsing was, hoewel Ottema in de echtheid bleef geloven. Wat nooit duidelijk geworden is, is wie verantwoordelijk is voor de vervalsing en wat de reden er achter was. Cornelis over de Linden, Eelco Verwijs en zelfs François Haverschmidt (beter bekend als de dichter Piet Paaltjens) worden als kandidaten genoemd. Een van de meest plausibele redenen zou zijn om de draak te steken met zowel orthodoxe christenen als nationalistische Friezen, door een Friese bijbel te schrijven.

Het verhaal is echter nog niet afgelopen. Hoewel dus niet lang na het uitbrengen van het geschrift eigenlijk iedereen er van overtuigd was dat het een hoax was, bleven er mensen in geloven. Zo publiceerde Herman Wirth, een Nederlands-Duitse taalkundige, het in 1933 in Duitsland, waar het een ware hype werd. Hij zag het boek als een Bijbel voor de Germanen. Een van de aanhangers van deze ideeën was de nazi Heinrich Himmler. Ook in Duitsland werd door prominente taalkundigen en germanisten snel duidelijk gemaakt dat het een vervalsing was. Toch wist Wirth zich nog lang als nazi-wetenschapper te profileren: onder andere met Himmler richtte hij Ahnenerbe op, een onderzoeksinstituut met als taak het vinden van wetenschappelijke bewijs voor de herkomst en superioriteit van het Arische ras. Ahnenerbe zou later steeds meer pseudowetenschappelijke en occulte zaken onderzoeken, iets waar conspiracy theorists over de hele wereld nog steeds zeer mee in hun nopjes zijn.

Categories
Ploerten Trivia

Pål Enger en de Schreeuw

In 1988 speelde Pål Enger op semi-professioneel niveau voetbal in de Noorse competitie. Hiermee verdiende hij niet genoeg om rond te komen, maar als enige in het team had hij geen extra baan. Sterker nog, het viel 2 teamgenoten op dat hij elke week z’n trainingspak weggooide omdat hij geen zin had om het te wassen en maar een nieuwe kocht. Helaas voor Pål werkten z’n 2 ploeggenoten bij de politie en besloten ze hem te volgen als hij de stad in ging. Daar ontdekten ze dat hij enorm veel geld uitgaf. Nadat de politie hem betrapte op een van z’n inbraken kwamen ze erachter dat bij hem thuis een schilderij van Munch hing dat gestolen was, de Vampier, en dat hij achter een inbraak zat waar 5 miljoen aan juwelen werd buitgemaakt.

Edvard Munch werd erg bewonderd door Pål Enger
Edvard Munch werd erg bewonderd door Pål Enger

Nadat hij z’n straf hiervoor had uitgezeten roofde hij in 1994 op de openingsdag van de winterspelen in Noorwegen de Schreeuw van Munch, daarbij gebruik makend van de verminderde beveiliging in het museum waar het werk hing in verband met de spelen. In eerste instantie tastte de politie in het duister over de daders tot Pål een geboorte advertentie voor z’n dochter in de krant zette: “Ze kwam met een schreeuw ter wereld!”

In samenwerking met de Britse politie werd vervolgens een nepkoop in scene gezet en werd Pål alsnog gearresteerd. Doordat de Britse agenten op valse paspoorten het land in waren gekomen werd hij echter niet veroordeeld.

Je zou denken dat Pål het lot wel genoeg getart had, maar in de jaren na 1994 werd hij verschillende keren opgepakt voor diefstal. In 2004 was hij zelfs een tijdje verdachte toen een andere versie van de Schreeuw gestolen werd. In 2007 volgde hij een schildercursus in de gevangenis en in 2011 opende hij z’n eigen galerie met abstract werk. Het laatste nieuws over Pål is echter dat hij weer eens gezocht werd wegens een diefstal en dat hij in Zweden toevallig werd gesignaleerd in hetzelfde hotel waar de Noorse recherche een training volgde. Omdat de Noorse politie moest wachten op hun Zweedse collega’s om hem te arresteren ontkwam hij in eerste instantie. Later werd hij alsnog gearresteerd in Wales. Momenteel zit hij weer in de gevangenis; te dromen over schilderijen van Munch waarschijnlijk…

Categories
Ploerten

King Lier: een Oranje bastaard

Beatrix en Willem-Alexander hebben het geluk dat, hoe ouderwets de monarchie als instituut ook is, zij in elk geval beide uit liefde getrouwd zijn met hun partners.Het lijkt er op dat deze laatste twee generaties Oranjes geen buitenechtelijke kinderen op zal leveren. Een behoorlijke breuk met de traditie!

De politieke, gearrangeerde, vaak liefdeloze huwelijken van hun voorouders leidden er toe dat een redelijk aantal van hen een scheve schaats reed. Toegegeven, het waren vooral de aangetrouwde echtgenoten van onze koninginnen (hoewel Willem III er ook wat van kon).

Zoals bij elke loterij zijn bij de genetische loterij, die ons koningshuis is, de mensen die er net 1 getalletje naast zitten op hun lot, vaak de slechtste verliezers. Een goed voorbeeld daarvan is Albrecht Willem (Pim) Lier. Hij werd in 1918 geboren als zoon van de weduwe Mien Abbo-Wenneker en prins Hendrik van Mecklenburg-Schwerin, de echtgenoot van koningin Wilhelmina. Vermoedelijk was hij het vierde kind dat Hendrik bij haar verwerkte.

Het eerste kind, een dochter,  was al in 1907 geboren. Kort daarna trouwde Mien Wenneker met haar oom, Cornelis Abbo, die daarop het kind ook erkende. Tijdens dit huwelijk werd er nog een dochter geboren en nadat Cornelis overleed nog een zoontje, dat niet ouder dan een jaar werd. Ook van deze kinderen werd aangenomen dat Hendrik de vader was.

Na de geboort van Pim trouwde zijn moeder met luitenant Jan Derk Lier, een vroegere adjudant van de prins, die hem als zijn zoon erkende, volgens sommige bronnen tegen betaling. Hierna kreeg Mien nog vier kinderen, waarvan ze voor twee nog een toelage kreeg vanuit het koningshuis.

In 1979 werd door historicus Loe de Jong het bestaan van de halfbroer van Juliana onthuld. Het duurde niet lang voordat journalisten van de Telegraaf Pim Lier hadden opgespoord. Pim hoopte door de Koninklijke familie als lid erkend te worden, maar de Oranjes houden hun bastaards graag buiten beeld. In het geval van Pim bleek dat ook wel verstandig.

basterdsuiker

Hij bleef de publiciteit zoeken in zijn drang naar erkenning. Zo probeerde hij onder andere Commissaris van de koningin van Noord-Brabant te worden. In 1984 ging hij de landelijke politiek in. Zijn vrouw, Petra, raadde hem een niet heel verstandige partij aan, wat de kans op erkenning niet groter gemaakt zal hebben: hij werd voorzitter van de Centrumpartij. Deze extreemrechtse partij was al niet zo’n professionele club, maar toen Pim erbij kwam, was Hans Janmaat net vertrokken om de Centrum Democraten op te richten. De Centrumpartij was op dat moment het afvoerputje van de Nederlandse politiek. Lang hield Pim het niet vol in de politiek, na een reeks van conflicten, werd hij in 1986 al weer de partij uit gezet.

Het hield niet op met het drama in het leven van Pim en zijn vrouw, Petra. Zij werd ongeneeslijk ziek. Hij besloot een dubbele zelfmoord te plegen. Hij schoot op 18 december 1986 zijn vrouw dood, maar durfde toen toch zichzelf niet te doden. Hij kreeg uiteindelijk vier en een half jaar gevangenisstraf en verdween uit het publieke leven. Het is onbekend of hij nog leeft, maar zelfs als Pim nog leeft, is de kans dat hij er bij is op 30 april, vrij klein. Naschrift: Bij publicatie van dit artikel was de heer Lier nog in leven, maar hij is in 2015 overleden..

Categories
Geschiedenis Ploerten

Ploert van de dag: Karel van Navarra

Karel van Navarra stond in zijn tijd (het begin van de 14e eeuw) bekend als een vervelende ploert. Met zijn koninkrijkje Navarra kon hij niet echt meedoen met de grote jongens als de koningen van Engeland en Frankrijk of de keizer van het heilige roomse rijk, maar dat weerhield hem er niet van dat wel te proberen. Tijdens de 100 jarige oorlog tussen de Fransen en Engelsen, die op dat moment woedde, probeerde hij via bezittingen die hij in Frankrijk had een belangrijke rol te spelen als intrigant die dan weer aan de Engelse, dan weer aan de Franse zijde opdook.

Behalve zijn gebrek aan loyaliteit werd hij er ook van beschuldigd dat hij betrokken was bij allerlei plannen om zijn naamgenoot Karel de vijfde van Frankrijk te vergiftigen en dat hij uit jaloezie een concurrent had laten ombrengen.

Charles_le_Mauvais
Karel is een vuig plannetje aan het smeden…

Waar Karel echter zijn plaats in de historie mee heeft veilig gesteld is zijn spectaculaire wijze van overlijden. Toen hij op een dag hevige koorts kreeg leek het zijn lijfarts een uitstekend plan om hem in te wikkelen in doeken gedrenkt in brandewijn om zo de koorts te onderdrukken. Helaas was de arts vergeten te vertellen aan de bediendes die Karel inwikkelden dat het niet zo verstandig was dit met kaarsen in de hand te doen. Toen ze klaar waren met inwikkelen was er nog een stuk draad over. Een van de minder snuggere bedienden gebruikte vervolgens de kaars om dit laatste stukje draad af te branden. Het resultaat zal voor iemand die wel eens geflambeerd heeft geen verrassing zijn: een brandende en gillende menselijke toorts, verschrikte bedienden, die er vandoor gingen en het definitieve einde van de intriges van Karel.