Het Cassandra complex

De Trojaanse oorlog werd uiteindelijk door de Grieken gewonnen doordat een klein groepje Grieken, onder leiding van Odysseus, in het houten paard de muren van Troje werd binnengehaald. De Trojanen werden echter van verschillende kanten gewaarschuwd het paard niet binnen te halen.

Een van degenen die de Trojanen probeerde te waarschuwen was Cassandra, een dochter van koning Priamos. Cassandra had namelijk de gave om de toekomst te voorspellen. Helaas voor Cassandra en de Trojanen geloofde niemand Cassandra en werd het Paard juichend binnengehaald.

Dat niemand Cassandra geloofde was de schuld van de god Apollo.
Toevallig (of niet) was Apollo ook verantwoordelijk voor Cassandra’s voorspellende gave. Betoverd door haar schoonheid schonk hij haar die gave.

Kennelijk was het niet de bedoeling dat dit een eenzijdig cadeautje was. Toen Cassandra niet op Apollo’s avances inging deed hij uit wrok een toevoeging aan haar gave: Als zij de toekomst voorspelde zou niemand haar geloven.

In zekere zin zorgde Cassandra door haar waarschuwing er dus juist voor dat het onheil over Troje kwam. Immers als zij niet had gewaarschuwd zouden wellicht anderen, die ook waarschuwden zijn geloofd.

Tegenwoordig wordt wel gesproken over het Cassandra complex voor mensen die achteraf terecht ergens tegen waarschuwen, maar niet worden geloofd. Denk aan klimaatverandering, maar ook bijvoorbeeld beursbubbels.

Cassandra zelf vluchtte tijdens de plundering van Troje de tempel van Athene in, maar werd daar alsnog verkracht door Ajax de kleine, een van de Griekse ‘helden’.  Athene kon dit niet echt waarderen en de Grieken wilden Ajax ter dood veroordelen. Ajax zwoer echter op de goden dat hij onschuldig was terwijl hij een altaar vasthield.

Cassandra zag deze niet aankomen...
Cassandra zag deze niet aankomen…

Hierop durfden de Grieken hem niet meer om te brengen en kon hij gewoon huiswaarts zeilen . Helaas voor hem was Athene nog steeds woedend en zorgde  ze er voor dat hij schipbreuk leed en door de bliksem getroffen werd.

Topsy de arme ter dood veroordeelde olifant

Vandaag is het 113 jaar geleden dat Topsy de olifant, na een bewogen leven, door haar eigenaren ter dood werd gebracht. Dat leven begon ongeveer 28 jaar eerder in de Zuid-Oost Aziatische jungle, waar ze als baby werd gevangen en verkocht aan een Amerikaans circus.

Met het circus, Forepaugh & Sells Brothers, trad Topsy door heel de Verenigde Staten op. Door enkele incidenten stond ze echter al snel bekend als ‘moeilijk’. In 1902 deed ze haar reputatie eer aan, door een dronken idioot, die de olifanten verblijven stiekem in was gegaan, een lesje te leren.  Dit deed ze door ‘m in de lucht te gooien met haar slurf en hem vervolgens kennis te laten maken met haar knieën op zijn borstkas.

Topsy aan het werk voor Forepaugh
Topsy aan het werk voor Forepaugh

Dit was net wat meer dan zijn borstkas aankon en de man legde dan ook het loodje. Wat zijn verdiende loon was, want hij bleek eerst zand in haar gezicht te hebben gegooid waarna hij het topje van haar slurf probeerde aan te steken met z’n sigaar.

Forepaugh & Sells vonden echter dat Topsy een risico begon te vormen en zij verkochten haar in 1902 aan de voorganger van het Luna Park in Coney Island. Na de vernietigende brand, enkele jaren eerder, in de plaatselijke olifant, de Elephantine Colossus, zoals dit Olifantvormige hotel heette, was men maar wat blij met een nieuwe olifant.

Topsy's voorganger staat in brand
Topsy’s voorganger staat in brand

Daar kwam al snel verandering in toen bleek  dat haar verzorger het dronken aan de stok kreeg met de politie en gezeten op Topsy het politiebureau probeerde binnen te komen, terwijl de doodsbange agenten zich hadden gebarricadeerd in de cellen.

De verzorger werd vanwege z’n dronkenschap ontslagen, maar Topsys eigenaren hadden geen vervanging en wilden dus van haar af. Toen niemand haar wilde hebben besloten ze dat Topsy dan maar publiekelijk geëuthanaseerd moest worden. Zo kon er in elk geval nog wat verdiend worden aan Topsys dood. Na overleg met de Amerikaanse vereniging ter voorkoming van wreedheid tegen dieren werd besloten dat ophanging geen goed idee was, maar dat elektrocutie het meest humane middel was, gecombineerd met vergiftiging.

Doordat het bedrijf van Edison hier een film van maakte (die op internet, maar niet hier) te bekijken is, ontstond de mythe dat Topsy werd gebruikt door Edison om te bewijzen dat wisselstroom super gevaarlijk was en dat voor huis-tuin-en-keukendoeleinden je dus maar beter gelijkstroom van Edison kon gebruiken. Dit blijkt echter een verzinsel van Wired te zijn. Edison had in 1903 namelijk geen aandeel meer in het elektriciteitsbedrijf.

In 1916 bleek dat Coney Island z’n tijd ver vooruit was want in Tennessee werd toen een olifant ter dood veroordeeld voor het vermoorden van een zwerver. Omdat Tennessee geen contact had met de  Amerikaans vereniging ter voorkoming van wreedheid tegen dieren werd Mary de olifant gewoon opgehangen, zoals dat daar ook met mensen gebruikelijk was.

Oog om oog, (slag)tand om tand
Oog om oog, (slag)tand om tand

 

De vuurtoren van Henry Winstanley en de storm van 1703

Op 27 november 1703 raasde er een enorme storm over het Engelse kanaal. Tijdens deze storm, die achteraf vergelijkbaar bleek met een Amerikaanse orkaan van de tweede categorie, leed een aanzienlijk deel van de Engelse vloot schipbreuk bij de zandbank Goodwin Sands, iets ten Noord-Oosten van Dover. In totaal kwamen er deze nacht meer dan 8000 zeelui om.

Een van de schepen die niet verging werd die nacht van Harwich naar Gothenburg in Zweden geblazen, terwijl een schip dat voor anker lag in een rivier in Cornwall 400 kilometer verder gevonden werd op the Isle of Wight.

Terwijl heel Engeland een veilig heenkomen zocht was er een man supertevreden met de storm: Henry Winstanley, de architect van de eerste vuurtoren bij de Eddystone Rocks. Henry was min of meer toevallig op het idee gekomen om de buitengaatse vuurtoren te bouwen nadat hij als koopman 2 schepen verloor op de Eddystone rocks, een verzameling gevaarlijke rotsen nabij Plymouth.

Hier stond de vuurtoren er nog vrolijk bij...
Hier stond de vuurtoren er nog vrolijk bij…

4 jaar voor de storm was Henry met hulp van de Engelse admiraliteit begonnen aan een achtkantige toren. Halverwege de constructie werd hij gevangen genomen door een Franse kaperkapitein die Winstanley meenam als cadeau voor Lodewijk de 14e. Die stuurde Henry echter prompt terug naar Engeland. Lodewijk was naar eigen zeggen namelijk wel verwikkeld in een oorlog met Engeland, maar niet met de menselijkheid.

Toen de vuurtoren af was was Winstanley zo trots dat hij aan iedereen die het maar horen wilde vertelde dat hij hoopte bij de zwaarste storm die er was op de vuurtoren te zijn. Deze was namelijk “onverwoestbaar”. Bijna even onverwoestbaar als de Titanic zouden we nu zeggen..

En zo geschiedde. Op de avond van de grote storm van 1703 was Henry met 5 anderen wat reparaties aan het uitvoeren aan de toren. Terwijl Henry bezig was met het licht op de toren beukten er enorme golven op de toren, die er voor zorgden dat de boel instortte.

Henry’s lichaam is nooit gevonden, maar we kunnen er van uit gaan dat hij terwijl de toren naar beneden kwam troost vond bij de gedachte dat er sinds de oplevering van de toren geen schip meer in de buurt was vergaan.

Aletta Jacobs en de kop van Jut

Als boegbeeld van de eerste feministische golf is Aletta Jacobs nog zeer bekend in bepaalde kringen. Ze heeft het zelfs geschopt tot de canon van de 200 grootste Nederlanders.

De belangrijkste reden hiervoor is dat ze verantwoordelijk is voor de invoering van het stemverbod voor vrouwen. Zonder dit verbod hadden vrouwen vanzelf het kiesrecht verworven als ze aan alle geldende voorwaarden hadden voldaan en was de eerste feministische golf nooit op stoom gekomen.

Wat had zij dan te maken met de kop van Jut?

De kop van Jut betrof letterlijk het hoofd van de moordenaar Hendrik Jut, die in de 19e eeuw een rijke weduwe en haar dienstbode vermoorde . Destijds gaf de zaak een enorme ophef, ook al omdat het meer dan 2 jaar duurde tot Hendrik Jut werd opgepakt en er in de tussentijd 3 onschuldigen waren vastgezet.

Toen Hendrik Jut eenmaal was opgepakt besloot een kermisexploitant gebruik te maken van de volkswoede over de brute moordenaar en introduceerde de bekende attractie waarmee  de halve provincie nog steeds op elke kermis laat zien hoe vaak ze wel niet in de sportschool zitten, door met een hamer op een knop (de kop van jut) te slaan, teneinde een belletje te laten rinkelen.

Alhoewel Hendrik, tot teleurstelling van een groot deel van Nederland, een levenslange gevangenisstraf kreeg en niet de doodstraf, overleed hij 2 jaar later toch in de gevangenis te Scheveningen. Zoals gebruikelijk in die tijd, werden zijn hoofd en lichaam aan de Medische wetenschap geschonken en kwam het terecht bij de universiteit van Groningen.

Hendrik Jut
Jut z’n kop toen deze nog op z’n romp zat.

Niet geheel  toevallig studeerde Aletta Jacobs daar medicijnen en maakt ze als eerste vrouw haar universitaire studie af, uiteraard mede door het ontleden van de kop van Jut. Doordat zij haar studie medicijnen afmaakt, kon ze zich vestigen als zelfstandig arts en voldeed ze aan de inkomenseis om te mogen stemmen. In de kieswet was destijds opgenomen dat slechts personen met een bepaald minimuminkomen gerechtigd waren te stemmen. Hiermee werden arme sloebers uitgesloten, maar per definitie ook vrouwen. Die hadden immers toch geen eigen inkomen dat hoog genoeg was.

Om een eind te maken aan deze ongewenste situatie werd in allerijl een wet aangenomen waarin alsnog werd opgenomen dat het vrouwen per definitie niet toegestaan was om te stemmen.

Zo heeft de kop van Jut een klein beetje bijgedragen aan het kiesverbod  voor vrouwen dat van kracht werd doordat Aletta Jacobs probeerde te gaan stemmen.

De eerlijkheid gebied te zeggen dat Aletta Jacobs haar hele leven een voorvechtster van vrouwenrechten bleef en dat in 1919 uiteindelijk ook aan vrouwen het kiesrecht werd gegund, waar ze ook voor een groot deel verantwoordelijk voor was.

Nutteloos maar noodzakelijk!