Category Archives: geschiedenis

De Algerijnse vliegenmepper

Aan het begin van de 19e eeuw maakte Algerije nominaal deel uit van het Ottomaanse rijk. De Ottomaanse sultan had in de praktijk echter weinig te zeggen en liet het regeren over aan de Algerijnse dey, een soort gouverneur. De dey liet zich weinig gelegen liggen aan de sultan en gedroeg zich als een dictator, die met hulp van piraten die zich ophielden in Algiers probeerde andere staten te chanteren, in ruil voor de belofte hun scheepvaart met rust te laten.

Over het algemeen liep dit handeltje prima en verschillende Europese landen betaalden schattingen aan de dey om zo onbezorgd op de Middellandse zee te kunnen spelevaren. Zo ook de jonge Verenigde Staten die na hun onafhankelijkheid niet meer vielen onder een verdrag met Groot Brittannië en dus prompt losgeld moesten betalen voor meer dan honderd zeelui die gevangen waren genomen en tot slaaf gemaakt. Het losgeld dat geëist én betaald werd was maar liefst één miljoen dollar ofwel een zesde van het budget van de VS in 1795. Dat dit niet zo door kon gaan was wel duidelijk en dit leidde tot de oprichting van het Amerikaanse ministerie van marine om de koopvaardij te beschermen.

De dey had behalve piraterij nog een belangrijke bron van inkomsten en dat was de export van graan. Na de Franse revolutie kocht de Franse republiek voor 8 miljoen francs aan graan om haar leger te voeden. De betaling liet echter op zich wachten… en wachten… en wachten…  Uiteindelijk betaalde zowel de Franse republiek als haar opvolger het Franse keizerrijk haar schuld niet af. De Bourbon monarchie, die in 1815 in ere werd hersteld, achtte zich tot woede van de Algerijnen niet aan de afspraak tot betaling gebonden.

Normaal gesproken zouden de Algerijnen de Fransen een lesje hebben geleerd door flink wat Franse zeelui gevangen te nemen en te verkopen als slaaf. Omdat het in Europa vrede was hadden alle Europese mogendheden echter tijd om aandacht te besteden aan het beschermen van hun koopvaardij in plaats van het elkaar de kop inhakken. Er kwam van dit Algerijnse plan dus niets terecht.

In arren moede besloten de Algerijnen dan maar Amerikaanse schepen aan te vallen om aan geld te komen. Helaas voor de dey bleek sinds de oprichting van de Amerikaanse marine  daar ook een nadeeltje aan te kleven. Dit nadeel bestond eruit dat na de vangst van 2 Amerikaanse schepen er een wraakexpeditie opgezet werd die het Algerijnse vlaggenschip te grazen nam en naar Algiers voer om een verdrag af te dwingen waarin Amerikaanse schepen gevrijwaard werden van aanvallen.

Slag bij Algiers
Er waren klachten over de dey z’n handeltje. De klachten worden bij deze opgelost…

De dey was hierdoor 2 belangrijke bronnen van inkomsten kwijt en voelde zich genoodzaakt om  via onderhandelingen te proberen toch een deel van de Franse schuld afbetaald te krijgen. In 1827 nodigde hij voor dit doel de Franse ambassadeur uit in zijn paleis in Algiers. Nadat de dey zijn positie had uitgelegd aan de Fransman, deelde deze hooghartig mee dat Fransen niet met Arabieren onderhandelden. Hierop ontstak de dey in woede en sloeg de ambassadeur in het gezicht met zijn ceremoniële vliegenmepper. Achteraf gezien is het natuurlijk niet zo vreemd dat de dey niet serieus werd genomen met z’n vliegenmepper. Als het nou een dolk, pistool of zelfs wandelstok was geweest, was hij waarschijnlijk met meer respect behandeld…

Behalve dat Algerije nog steeds geen cent van z’n 8 miljoen terug kreeg ontstond er nog een probleem. De Franse pers dook op het incident (“We zijn vernederd met een vliegenmepper!”)  en de Franse koning Karel de tiende, die het in Frankrijk zelf niet makkelijk had, voelde zich gedwongen om zijn mannelijkheid te bewijzen en de dey te straffen voor zijn vernedering van de ambassadeur. In eerste instantie blokkeerde de Franse vloot de haven van Algiers, zodat Algerije helemaal geen graan meer uit kon voeren (betaald of onbetaald). In 1830 echter was de positie van Karel in eigen land zo wankel dat hij besloot dat alleen een militaire overwinning hem nog kon redden. In juli 1830 nam het Franse leger Algiers in, zette de dey af en voegde Algerije bij Frankrijk, waar het 125 jaar lang deel van uit zou maken, tot de Algerijnen in een bloedige burgeroorlog hun vrijheid wonnen.

3 koningen
Niet alleen de dey en Karel X verloren in 1830 hun land. Ook onze eigen Willem 1 raakte z’n land kwijt. In dit geval ging het om België en had ‘ie er nog 2 over.

Voor Karel  de tiende kwam de overwinning echter te laat. Zijn populariteit in eigen land was al gedaald tot het nulpunt en hij hield het slechts 2 weken langer vol op de troon dan de dey. In augustus 1830 werd hij in een revolutie afgezet.

Moraal van dit verhaal? Leen nooit geld uit aan Fransen, maar als je dat dan toch doet, gebruik dan niet een vliegenmepper als onderhandelingstool. Dat werkt dus niet…

Jerningham Wakefield: voor lamheid maak je tijd!

In 1871 werd Jerningham Wakefield in het Nieuw-Zeelandse parlement gekozen tot volksvertegenwoordiger. Zoals alle antipoden hield hij wel van een borreltje. Dat dit niet zo goed samen ging met het stemmen voor wetsvoorstellen was al snel duidelijk bij zijn partij. Zodra er dan ook een belangrijke stemming plaatsvond, werd Jerningham een dag van tevoren in een klein kamertje van het parlement opgesloten om te voorkomen dat hij starnakel bij de stemming zou verschijnen en voor een wet zou stemmen waar zijn partij tegen was, of andersom.

Helaas voor zijn partij bleken hun tegenstanders, die het wel konden waarderen als Jerningham te dronken was om te stemmen, een ingenieuze methode te hebben gevonden om toch het gewenste resultaat te bereiken.

Hier is ie kennelijk nuchter...
Hier is ie kennelijk nuchter…

De nacht voor een belangrijke stemming zat Jerningham mokkend voor de open haard in een klein vertrek in het parlement waarvan de deur op slot zat, zodat men zeker wist dat hij in staat zou zijn zijn partij aan een meerderheid te helpen. Groot was dan ook de ontsteltenis, toen de volgende ochtend de deur werd geopend en Jerningham lallend op de grond lag en niet meer op zijn benen kon staan. Wat bleek? Die nacht hadden zijn politieke tegenstanders via een schoorsteen op het dak langzaam een aantal flessen naar beneden laten zakken. Jerningham kon deze verleiding uiteraard niet weerstaan en voor de prijs van 2 flessen whisky werd een wet aangenomen, die anders was gesneuveld op een sobere Jerningham.

De Dole Pacific Race

In 1927 was de wereld gehypnotiseerd door vliegeniers en de records die ze braken. Het was het jaar van de eerste solo vlucht over de Atlantische Oceaan en piloten konden wereldberoemd worden. Het was ook het jaar van de tragische Dole Pacific Race…

Deze wedstrijd werd georganiseerd door ananaskoning James D. Dole, die schatrijk was geworden met zijn ananasplantages op Hawaii. Door zijn werknemers een schijntje te betalen en door zijn slimme gebruik van ananas-pelmachines slaagde hij er in om 75% van de wereldwijde ananasproductie te verzorgen en al zijn concurrenten te verpletteren. Hij werd daarmee zo rijk dat hij z’n eigen eiland kon kopen en daar een gigantische ananasplantage van kon maken.

Omdat ananaskoning niet genoeg was voor Dole wilde hij zijn naam ook verbinden aan het hoogtepunt van hipheid in 1927: een luchtrace. En wat was er beter dan een luchtrace van het Amerikaanse vasteland naar Hawaii. Kon hij meteen zien of het de moeite loonde z’n ananassen voortaan per vliegtuig te vervoeren. Bijkomend voordeel was dat nog niemand deze  vlucht over de Pacific succesvol had gemaakt en publiciteit verzekerd was.

Door een prijs uit te loven van 35.000 dollar voor de nummer 1 en 10.000 dollar voor de nummer twee kreeg Dole 15 teams zo ver om zich in te schrijven. Na de keuring bleken er echter maar 11 vliegtuigen geschikt (nouja geschikt…) om mee te doen. Voordat de race begon, onderweg naar het startpunt, waren er al 3 deelnemers gecrasht, met 6 doden tot gevolg. De overgebleven 8 teams vertrokken 16 augustus vanuit Oakland, bewonderd door een menigte van naar schatting 100.000 mensen.  Die zagen de El Encanto crashen aan het eind van de startbaan en de Pabco Flyer hetzelfde doen 2 kilometer verder. De Pabco Flyer had wellicht beter de Pabco Crasher kunnen heten want ook bij de 2e poging kwam ze weer snel en niet gepland naar beneden. De Oklahoma moest bij San Francisco opgeven met een oververhitte motor, terwijl de Dallas Spirit terug moest keren naar Oakland omdat de stof om de romp aan het scheuren was.

Zo liep het af met de meeste deelnemers.
Zo liep het af met de meeste deelnemers.

De resterende 4 vliegtuigen vertrokken zonder noemenswaardige problemen richting Hawaii. Na zo’n 26 uur kwam de Woolaroc als eerste aan en vernam daar dat 2 legerpiloten een maand eerder al vanuit de westkust van de VS succesvol de oversteek hadden gemaakt. Even later arriveerde ook de nummer 2, de Aloha. Van de overige 2 deelnemers werd niets meer vernomen. Ook niet nadat de marine met 39 vaartuigen, inclusief onderzeeërs, een enorme zoektocht had opgezet. Het kostte ze meer dan een miljoen liter brandstof.

Al met al had de race meer dan 10 doden tot gevolg en bleek de winnaar bij nader inzien niet eens de eerste te zijn die het traject succesvol had afgelegd. Bovendien raakte bij de zoektocht naar de 2 verdwenen vliegtuigen ook de inmiddels opgelapte Dallas Spirit vermist, die meedeed aan de zoektocht. Ook van haar is nooit meer iets vernomen.

Politici en stokslagen

Op 22 mei 1856 besloot Preston Brooks, een lid van het huis van afgevaardigden in de Verenigde staten, om zijn Noordelijke rivaal en senator Charles Sumner een lesje te leren. Sumner had eerder een toespraak in de Senaat gehouden waarin hij de slavenhouders uit het Zuiden verweet verantwoordelijk te zijn voor rellen in Kansas tussen voor- en tegenstanders van de slavernij. In deze toespraak kreeg vooral senator Andrew Butler de zwarte piet toegespeeld. Hij zou niet alleen het geweld veroorzaken, maar er ook nog een zwarte maîtresse er op na houden.

Brooks, die familie was van Butler besloot dat Sumner voor zijn toespraak zou moeten boeten. Aanvankelijk wilde Brooks Sumner voor een duel uitdagen, maar hij bedacht zich dat Sumner eigenlijk van een te lage stand was om een fatsoenlijk duel met Brooks uit te kunnen  vechten. Als alternatief bedacht hij dat het wel aardig zou zijn om Sumner een afranseling te geven met zijn wandelstok. Zo gezegd zo gedaan en Brooks wandelde het kantoor van Sumner in de senaat binnen en begon ongenadig op hem in te slaan, totdat Sumner buiten westen raakt .

Sumner was zo erg gewond geraakt dat hij de 3 jaar na de aanval niet meer in staat was in de senaat te verschijnen, tot verdriet van de Noorderlingen, die het een barbaarse aanval van Brooks vonden. In de Zuidelijke staten staten werd er juist verheugd gereageerd toen bleek dat Brooks er vanaf kwam met een boete. Zijn stok, die in stukken was gebroken werd in verschillende Zuidelijke steden als relikwie vereerd en enthousiaste aanhangers stuurden hem nieuwe stokken met de woorden ‘sla ‘m verrot ‘ er in gegraveerd.

Dus jij zegt dat wij gewelddadig zijn? Ik zal je laten zien wat gewelddadig is!
Dus jij zegt dat wij gewelddadig zijn? Ik zal je laten zien wat gewelddadig is!

Dat dit geweld in de vroege Amerikaanse politiek geen uitzondering was, bewees vicepresident Aaron Burr. Deze doodde in een duel ex-minister en Founding Father Alexander Hamilton na een langdurige ruzie. Alhoewel hij vervolgd werd voor moord, werd Burr vrijgesproken zodat hij zijn baan als hulpje van de president weer op kon pakken. Hamilton had overigens al een aantal keer eerder een duel uitgevochten. Geen van deze was echter dodelijk en dat is wellicht maar goed ook, want onder zijn tegenstanders bevonden zich James Monroe, die later president werd en George Clinton, die later vicepresident werd.

Ook president Andrew Jackson kon je wel porren voor een duel. Hij beëindigde daarbij het leven van verscheidene tegenstanders.  Wellicht dat hij daardoor de eerste zittende president werd waar een aanslag op werd gepleegd. Helaas voor de pleger van deze aanslag gingen zijn beide pistolen niet goed af. Vooruitlopend op Brooks aarzelde Jackson geen moment, pakte zijn wandelstok en ging los op zijn aanvaller, die maar ternauwernood kon worden beschermd en opgepakt.

Tegenwoordig is de kans op vechtende politici in de VS helaas een stuk kleiner en houden ze zich meer bezig met affaires. Daarover een volgende keer meer…