Category Archives: geschiedenis

Joannes van der Straaten en de VOC

Nederland laat zich tegenwoordig graag voorstaan op haar eerlijke manier van zakendoen. Op elk lijstje van de meest corrupte landen bungelt Nederland steevast onderaan in het gezelschap van onkreukbare landen als Zweden en Zwitserland. Goed gezelschap, maar niet heel spannend.

Dat is wel eens anders geweest. In de 17e en 18e eeuw was Nederland een van de belangrijkste handelsnaties, met als boegbeeld de VOC. Als er ergens in de Oost geld te verdienen viel dan was de VOC er als de kippen bij. Wat het verschil echter met tegenwoordig is, is dat de handelaren niet alleen in dienst van de VOC opereerden, maar zich daarnaast met allerlei handeltjes voor zichzelf bezig hielden. Officieel was dit verboden, maar streng gecontroleerd werd er niet.

Een mooi voorbeeld is de opiumhandel in Bengalen. De VOC had hier een officiële handelspost van waaruit opium voor China werd verhandeld. Een zeer lucratieve handel en dus een zeer gewilde positie voor werknemers van de VOC. Wie hier gestationeerd werd was verzekerd van een riant pensioen na terugkomst in Nederland.

Gedogen? Geldverdienen bedoel je! (copyright Tropenmuseum)

Omdat de clandestiene handel vaak meer dan het dubbele bedroeg van de officiele cijfers begon men zich in Nederland zorgen te maken dat het uit de hand liep en dat de VOC te grote bedragen misliep. Om hier iets aan te doen werden inspecteurs gestuurd die de handel moesten controleren, maar dit hielp nauwelijks omdat ook de inspecteurs al snel leerden met de clandestiene handel mee te doen.

Een van de inspecteurs was bijvoorbeeld Joannes van Straaten, die een officieel salaris genoot van 100 gulden per maand, maar in 7 jaar tijd 175.000 gulden naar huis stuurde in Nederland. In die tijd is het hem overigens vreemd genoeg niet gelukt om ook maar een smokkelaar voor het gerecht te slepen.

Toen de handel nog welig bloeide had de VOC hier wel van te lijden, maar werden er toch flinke winsten gemaakt. Toen echter aan het eind van de 18e eeuw het economisch tij keerde bleek de corruptie de nagel aan haar doodskist te zijn. De bijnaam van de VOC werd dan ook Vergaan Onder Corruptie

Als wij het tegenwoordig hebben over corrupte Grieken, Italianen en Cyprioten is het goed in gedachten te houden waar de vermaarde VOC mentaliteit eigenlijk voor stond.

Brie & Camembert

Zowel Brie als Camembert kennen uitgesproken liefhebbers, maar ook mensen die er van walgen. Een tussenweg lijkt bij beide kazen niet te bestaan. Gezien de overeenkomsten in smaak  is dat niet zo vreemd.

Hoe komt het eigenlijk dat deze 2 kazen zo op elkaar lijken? Je maakt jezelf er niet populair mee bij Camembert-fans, maar de Camembert is eigenlijk een kopie van de Brie. De legende wil namelijk dat Brie al meer dan 1000 jaar gemaakt wordt  en dat Karel de Grote een groot liefhebber was. Camembert duikt echter pas op aan het eind van de 18e eeuw. De reden hiervoor is dat tijdens de Franse revolutie heel wat priesters een kopje kleiner gemaakt werden. Een van de priesters uit het gebied waar de Brie gemaakt werd zag dit aankomen en vluchtte met zijn kostbaarste bezit. Nee niet z’n bijbel, maar de schimmelcultuur van de Brie kaas.

Onderweg naar het veilige Engeland stopte hij  in Camembert waar hij onderdook bij een lokale boerin. Als dank leerde hij haar kaas maken op de wijze uit Brie, waarna zich in de loop der jaren een namaakkaascultuur van Taiwanese proporties ontwikkelde.

Tip van de dag: vertel dit niet aan de inwoners van Camembert, die kunnen vreemd genoeg weinig waardering opbrengen voor deze historie.

Nep Brie! (copyright W.C. Minor)
Nep Brie!
(copyright W.C. Minor)

Ambrose Burnside

Ambrose was een niet heel getalenteerd militair aanvoerder in de Amerikaanse burgeroorlog. Ondanks dat hij dit van zichzelf wist kwam hij via het Peter principle terecht op steeds hogere posities, waar hij uiteindelijk flink wat veldslagen verprutste. Toch is Ambrose een stuk bekender dan zijn mede prutsaanvoerders. De reden hiervoor is dat Ambrose zijn militaire onkunde verbloemde met een visionaire gezichtsbeharing. Zoals je op onderstaande foto kunt zien heeft Ambrose de moeder aller bakkebaarden. Zijn navolgers begonnen deze stijl dan ook liefkozend burnsides te noemen. Gezien burnsides zich aan beide zijden van het gezicht bevinden veranderde dit langzaamaan in Sideburns, waarmee Ambrose onsterfelijk is geworden.

Ambrose_Burnside
Check die bakkebaard!

John FitzAlan: Ari van de dag

John FitzAlan was een Engelse snoodaard en admiraal van een vloot die Southampton moest beschermen tegen de Fransen in de 14e eeuw. Omdat hij geen geld kreeg van de koning moest hij zelf voor eten en soldij zorgen. Gelukkig was er een klooster dat gebruikt kon worden als slaapplaats en wiens land geplunderd kon worden voor eten. Bovendien had het een voordeel dat de manschappen ver van huis niet verstoken hoefden te blijven van wat broodnodige vrouwelijke aandacht. Of dat de nonnen niet verstoken bleven van wat mannelijke aandacht. Dat hangt ervan af van welke kant je het bekijkt.

Dit beviel hen zo goed (de matrozen, niet de nonnen) dat besloten werd dat de nonnen op zee ook wel bruikbaar zouden zijn en ze dus mee moesten op schepen toen deze patrouilleerden langs de kust.

Het denkbeeldige vriendje op de wolk was er niet van gediend dat zijn vriendinnetjes misbruikt werden en stuurde een enorme storm om de schobbejakken een lesje te leren. Dat pakte helaas slecht uit voor z’n vriendinnetjes, want die werden overboord gegooid als onnodige ballast. Jammer genoeg hielp dat niet en leed de hele vloot schipbreuk en waren er maar 7 overlevenden, waaronder niet onze Ari van de dag.

En de eerste gaat overboord..
En de eerste gaat overboord..(Sebastian Brant -Ship of fools)

Moraal van dit verhaal is dat je beter het weerbericht in de gaten moet houden.