All posts by Jimmy Shelter

28 mei: waterig nieuws

Vandaag in 1588 bereikten de eerste schepen van de Spaanse Armada de volle zee. De schepen waren al eerder vertrokken uit de haven van Lissabon, maar vanaf het eerste begin zat het weer de Armada tegen. De vloot was ook zo groot, er voeren uiteindelijk 137 schepen mee, dat het al 2 dagen duurde voor alle schepen de haven uit waren.

Een invasie van Engeland was het doel van de vloot. De Spanjaarden waren nogal klaar met de bemoeienis van koningin Elizabeth met de vrijheidsstrijd van de Nederlanden. Dat Engelse en Nederlandse kapers en piraten ook ongestoord de Spaanse goudtransporten uit Amerika aanvielen, beviel de Spaanse koning ook niet echt.

De Spaanse Armada was niet echt een succes. Na wat eerste schermutselingen in het Kanaal vielen er bij de Slag bij Grevelingen echt behoorlijke klappen bij de Spanjaarden. Op zich zonken er maar 5 van de Spaanse schepen, maar bijna alle grote oorlogsschepen waren flink beschadigd. De keuze die toen gemaakt werd, was wellicht niet de slimste: men besloot niet terug door Het Kanaal te varen, maar om Engeland, Schotland en daarna Ierland heen te varen.

Spaanse Armada
Philip James de Loutherbourg – De slag bij Grevelingen (1796)

De combinatie van al beschadigde schepen, slecht weer en onbekende wateren eisten hun tol. Van alle schepen kwamen er uiteindelijk 67 weer terug in Spanje.

In ander waterig nieuws: in 1932 werd op 28 mei de Afsluitdijk gesloten, waardoor de Zuiderzee het IJsselmeer werd.

Het Oera Linda-boek

In 1867 kwam Cornelis over de Linden naar buiten met een manuscript opgesteld in een tot dan toe onbekend runenschrift. Het zou al eeuwen in zijn familie zijn. In Oud-Fries vertelde het over de geschiedenis van de familie Over de Linden (Oera Linda) en de Friezen.

Cornelis zelf beweerde het niet te kunnen lezen en stuurde een aantal pagina’s naar Eelco Verwijs, provinciaal archivaris en bibliothecaris van Friesland. Die toonde in eerste instantie belangstelling, maar begon, na zich er meer in verdiept in te hebben, aan de echtheid te twijfelen. Cornelis wist echter iemand anders te vinden die wel geloofde in de echtheid van het manuscript. Jan Gerhardus Ottema was een prominent lid van het Fries Genootschap (voluit heette het toentertijd Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde) en had een, wellicht iets te, romantisch beeld van de Friese geschiedenis. In 1872 gaf hij de tekst inclusief een vertaling uit. Hij was ook degene die er de naam Oera Linda aan gaf.

Het boek beschreef niet alleen de geschiedenis van de familie Over de Linden, maar ook van het Friese volk. Het ging zo’n 4000 jaar terug in de geschiedenis. Volgens de tekst kwam het manuscript uit het jaar 1256 en zou het vele malen zijn overgeschreven en van vader op zoon doorgegeven zijn. De godin Frya en haar priesteressen hebben een grote rol, maar ook een oppergod Wralda (Oeralda/Overoude) en zelfs Atlantis worden er bijgesleept. Het manuscript weet te verklaren dat de Griekse en Latijnse schriften van de Friese runen afstammen, dat de Friezen Athene gesticht hebben en meteen daar de democratie hebben geïntroduceerd en dat een groep Friezen in India het Boeddhisme zou hebben gebracht voor ze door Alexander de Grote weer terug naar Noord-Europa gejaagd zouden worden.

Die Friezen waren dus best een groots volk. Wat is er dan gebeurd dat ze uiteindelijk alleen aan de Waddenzee overbleven? We gaan weer even terug naar het begin. Het opperwezen Wralda schiep de drie oermoeders van de drie belangrijkste rassen, Lyda, Finda en Frya. In Afrika zaten de kinderen van Lyda, die hadden geen verstand en geen moraal. In Azië en in Aldland (Atlantis) leefden Finda’s kinderen, die bezaten wel verstand, maar geen moraal. Frya’s kinderen, de Friezen, bewoonden Europa en hadden, natuurlijk, zowel een goed verstand als een hoge moraal. Maar goed, toen kwam de zondvloed en begon de ellende. Alle volken raakten op drift, en iedereen keerde zich natuurlijk tegen de Friezen. Door list en bedrog en kruisbestuivingen wisten de andere volken steeds meer gebied van de Friezen af te pakken tot alleen een stukje aan de kust overbleef.

In eerste instantie sloeg deze mooie geschiedenis natuurlijk wel aan. Wie wil niet horen dat zijn voorouders de halve wereld bezaten en de meeste nobele mensen van de wereld zijn? Helaas werd steeds duidelijker dat aan de echtheid van het manuscript behoorlijk getwijfeld kon worden. Het papier bleek machinaal vervaardigd en waarschijnlijk rond 1850 uit een machine in Maastricht gerold te zijn. Taalkundig bleek het ook allemaal wat minder te kloppen. Voor een vervalsing zat het Oud-Fries goed in elkaar, maar echte taalkundigen konden toch vrij snel allerlei inconsistenties in de tekst vinden, die een duidelijk modernere afkomst aangaven.

Duidelijk te zien dat al onze getallen van Friese runen afgeleid zijn.
Duidelijk te zien dat al onze getallen van Friese runen afgeleid zijn.

Rond 1879 was vrijwel iedereen er wel van overtuigd dat het een vervalsing was, hoewel Ottema in de echtheid bleef geloven. Wat nooit duidelijk geworden is, is wie verantwoordelijk is voor de vervalsing en wat de reden er achter was. Cornelis over de Linden, Eelco Verwijs en zelfs François Haverschmidt (beter bekend als de dichter Piet Paaltjens) worden als kandidaten genoemd. Een van de meest plausibele redenen zou zijn om de draak te steken met zowel orthodoxe christenen als nationalistische Friezen, door een Friese bijbel te schrijven.

Het verhaal is echter nog niet afgelopen. Hoewel dus niet lang na het uitbrengen van het geschrift eigenlijk iedereen er van overtuigd was dat het een hoax was, bleven er mensen in geloven. Zo publiceerde Herman Wirth, een Nederlands-Duitse taalkundige, het in 1933 in Duitsland, waar het een ware hype werd. Hij zag het boek als een Bijbel voor de Germanen. Een van de aanhangers van deze ideeën was de nazi Heinrich Himmler. Ook in Duitsland werd door prominente taalkundigen en germanisten snel duidelijk gemaakt dat het een vervalsing was. Toch wist Wirth zich nog lang als nazi-wetenschapper te profileren: onder andere met Himmler richtte hij Ahnenerbe op, een onderzoeksinstituut met als taak het vinden van wetenschappelijke bewijs voor de herkomst en superioriteit van het Arische ras. Ahnenerbe zou later steeds meer pseudowetenschappelijke en occulte zaken onderzoeken, iets waar conspiracy theorists over de hele wereld nog steeds zeer mee in hun nopjes zijn.

Kolonel Sir Nils Olav: koningspinguïn

Net als gisteren heeft het verhaal van vandaag een Noors tintje:

We hebben het eerder al gehad over William Windsor, de geit die het in het Britse leger tot korporaal geschopt heeft. De Noorse Koninklijke garde vond dat blijkbaar zo inspirerend, dat ze ook besloten een dier in te lijven. Helaas voor alle lokale elanden en rendieren zochten ze het verder dan Noorwegen: het werd een koningspinguïn uit de dierentuin van Edinburgh.

In 1962 bezochten de leden van de Koninklijk garde Edinburgh tijdens de Edinburgh Military Tattoo en ze vermaakten zich in tegenstelling tot de meeste soldaten meer in de dierentuin dan in de kroeg. Toen ze in 1972 terugkwamen, adopteerden ze een van de koningspinguïns uit de dierentuin en doopten hem Nils Olav. Nils naar hun commandant, en Olav naar de toenmalige Noorse koning. Nils Olav werd ook meteen tot korporaal benoemd.

Bij elk volgend bezoek van de garde werd de pinguïn gepromoveerd. Eerst tot sergeant, toen tot sergeant-majoor, en uiteindelijk tot kolonel. Vanwege zijn goede gedrag, iets waar geiten niet om bekend staan, en zijn uitstekende staat van dienst werd hij in 2008 zelfs geridderd.

Nils-Olav inspecteert de troepen...(author: Mark Owens)
Nils-Olav inspecteert de troepen…(author: Mark Owens)

Dit verhaal heeft wel zijn duistere kanten. Boze tongen beweren dat de pinguïn een voorkeursbehandeling krijgt. Daar waar de geiten volop mee draaien in het dagelijkse leven van hun regiment, hoeft Nils Olav alleen maar op te draven als de Koninklijke Garde in Edinburgh op bezoek komt. Begon Nils Olav direct als korporaal, elke geit in het Royal Welsh regiment moet beginnen als gewoon soldaat. Sterker nog, omdat pinguïns niet het eeuwige leven hebben, zijn we inmiddels bij Nils Olav III en elke Olav kreeg direct de hoogste rang die zijn voorganger had!

King Lier: een Oranje bastaard

Beatrix en Willem-Alexander hebben het geluk dat, hoe ouderwets de monarchie als instituut ook is, zij in elk geval beide uit liefde getrouwd zijn met hun partners.Het lijkt er op dat deze laatste twee generaties Oranjes geen buitenechtelijke kinderen op zal leveren. Een behoorlijke breuk met de traditie!

De politieke, gearrangeerde, vaak liefdeloze huwelijken van hun voorouders leidden er toe dat een redelijk aantal van hen een scheve schaats reed. Toegegeven, het waren vooral de aangetrouwde echtgenoten van onze koninginnen (hoewel Willem III er ook wat van kon).

Zoals bij elke loterij zijn bij de genetische loterij, die ons koningshuis is, de mensen die er net 1 getalletje naast zitten op hun lot, vaak de slechtste verliezers. Een goed voorbeeld daarvan is Albrecht Willem (Pim) Lier. Hij werd in 1918 geboren als zoon van de weduwe Mien Abbo-Wenneker en prins Hendrik van Mecklenburg-Schwerin, de echtgenoot van koningin Wilhelmina. Vermoedelijk was hij het vierde kind dat Hendrik bij haar verwerkte.

Het eerste kind, een dochter,  was al in 1907 geboren. Kort daarna trouwde Mien Wenneker met haar oom, Cornelis Abbo, die daarop het kind ook erkende. Tijdens dit huwelijk werd er nog een dochter geboren en nadat Cornelis overleed nog een zoontje, dat niet ouder dan een jaar werd. Ook van deze kinderen werd aangenomen dat Hendrik de vader was.

Na de geboort van Pim trouwde zijn moeder met luitenant Jan Derk Lier, een vroegere adjudant van de prins, die hem als zijn zoon erkende, volgens sommige bronnen tegen betaling. Hierna kreeg Mien nog vier kinderen, waarvan ze voor twee nog een toelage kreeg vanuit het koningshuis.

In 1979 werd door historicus Loe de Jong het bestaan van de halfbroer van Juliana onthuld. Het duurde niet lang voordat journalisten van de Telegraaf Pim Lier hadden opgespoord. Pim hoopte door de Koninklijke familie als lid erkend te worden, maar de Oranjes houden hun bastaards graag buiten beeld. In het geval van Pim bleek dat ook wel verstandig.

basterdsuiker

Hij bleef de publiciteit zoeken in zijn drang naar erkenning. Zo probeerde hij onder andere Commissaris van de koningin van Noord-Brabant te worden. In 1984 ging hij de landelijke politiek in. Zijn vrouw, Petra, raadde hem een niet heel verstandige partij aan, wat de kans op erkenning niet groter gemaakt zal hebben: hij werd voorzitter van de Centrumpartij. Deze extreemrechtse partij was al niet zo’n professionele club, maar toen Pim erbij kwam, was Hans Janmaat net vertrokken om de Centrum Democraten op te richten. De Centrumpartij was op dat moment het afvoerputje van de Nederlandse politiek. Lang hield Pim het niet vol in de politiek, na een reeks van conflicten, werd hij in 1986 al weer de partij uit gezet.

Het hield niet op met het drama in het leven van Pim en zijn vrouw, Petra. Zij werd ongeneeslijk ziek. Hij besloot een dubbele zelfmoord te plegen. Hij schoot op 18 december 1986 zijn vrouw dood, maar durfde toen toch zichzelf niet te doden. Hij kreeg uiteindelijk vier en een half jaar gevangenisstraf en verdween uit het publieke leven. Het is onbekend of hij nog leeft, maar zelfs als Pim nog leeft, is de kans dat hij er bij is op 30 april, vrij klein.